Bodemfauna

De bodemfauna speelt een vitale rol in de voedselketen en daarmee in het hele ecosysteem van de Waddenzee. Alle levensvormen in en op de wadbodem vormen met elkaar de sterke schakel tussen primaire productie door algen en hogere levensvormen zoals vissen en vogels. Minstens zo belangrijk is de rol van de bodemfauna bij het omzetten van dode organismen in nieuwe voedingsstoffen. Het zwaartepunt in de monitoring van de wadbodem ligt tot nu toe op de schelpdieren, die commercieel van belang zijn.

Het kokkelbestand in de Waddenzee is sterk toegenomen. In 2015 is een record geboekt van bijna 25.000 hectare kokkelbanken. Die hoge dichtheden zijn op dit moment niet één op één te verklaren uit het stoppen met mechanische kokkelvisserij. Daarvoor spelen nog te veel variabelen mee. Een van de belangrijkste is de sterke schommeling in de zaadval, eens in de 6-8 jaar. Ook telt mee dat schommelingen, over de hele Waddenzee bezien, van plaats tot plaats verschillen. De waddenbeheerders zien daarom uit naar de meetgegevens van de komende jaren. Hoe langer de reeks metingen, des te meer zekerheid voor het trekken van conclusies.

Mosselbanken waren begin jaren negentig van de vorige eeuw nagenoeg verdwenen van de droogvallende platen in de Waddenzee. In de jaren daarna kwam gestaag herstel op gang en sinds begin deze eeuw schommelt het oppervlak aan banken rond de 2000 hectare. Een opvallende ontwikkeling is de menging van mosselbanken met banken van de Japanse oester. Deze soort heeft zich sinds 2002 snel uitgebreid. In de westelijke Waddenzee lijken de robuuste oesterbanken houvast te bieden voor ontwikkeling van mosselbanken. De waardering van de Japanse oester, aanvankelijk een ongewenste exoot, is daardoor toegenomen.

Sinds 2008 worden álle bodemdieren van de droogvallende platen in de Waddenzee bemonsterd in een dicht rooster van monsterpunten op 500 m van elkaar. Deze jaarlijkse immense operatie wordt uitgevoerd door het NIOZ.

De onderstaande meetprogramma’s  zijn bijeengebracht in het project WaLTER. Een klik op de titels brengt u naar het dataportaal van de website WaLTER. Daar vindt u alle beschikbare gegevens over het betreffende monitoringprogramma, inclusief een link naar specifieke gegevensbronnen.

Atlasproject Nederlandse Mollusken (ANM)

Losse Waarnemingen Project (LOW)

Monitoringproject Onderwater Oever (MOO)

Strand Monitoring Project (SMP)

Bodemfauna litorale delen Balgzand (raaien voorjaar + najaar)

Bodemfauna litorale delen Wz (Balgzand, PSplaat, Dollard)

Inventarisatie litorale schelpdierbestanden Wz (m.n. mossel, kokkel)

Inventarisatie droogvallende mossel- en oesterbanken 

Structuur litorale mosselbanken

Bestandsopname sublitorale mosselbestanden

Bestandsopname mosselbestanden op percelen

Epibentische crustacea in litorale delen van het Balgzand

Bodemfauna Noordzee (BIOMON)

Bestandsopname van Ensis en Spisula in de Noordzeekustzone

Synoptic Intertidal Benthic Surveys Wadden Sea (SIBES)